Het bord is 82 cm breed en 115 cm hoog en heeft een omgezette rand. Het werd vervaardigd bij de N.V. Ferro in Terborg en kan met behulp van vier "oortjes" aan een muur bevestigd worden. Deze zitten niet, zoals gewoonlijk, aan de hoeken van het bord, maar bevinden zich links en rechts aan de lange zijden, iets wat kenmerkend is voor de Terborgse emailleerfabrikant. Ik denk dat het bord relatief jong is, d.w.z. uit het begin van de jaren ' 60. Op een geheel witte achtergrond zien we een figuratieve afbeelding van een schuin horizontaal, diagonaal weergegeven rol pepermunt. De rol heeft een rode papieren wikkel waarop we met witte blokletters de merknaam lezen: Faam.. Daaronder staat met iets kleinere blokletters het woord "pepermunt". Het rechter uiteinde van de rol wordt afgesneden door de verticale rechterrand van het bord. Het linker uiteinde is geopend. Hiervoor heeft men de

In 1881 werd door de zonen van Petrus, Piet en Henri een stoommachine geïnstalleerd aan de Middellaan te Breda. Twee jaar later waren beiden ook betrokken bij de oprichting van de Stoom-choocoladefabriek "Kwatta". De fabriek heette nu officieel de "Stoom-Chocolade en Pepermunt en Suikerwerkenfabriek P.A. de Bont". In 1912 werd de Faam verplaatst naar de Liniestraat in Breda. Na de dood van Piet de Bont werd het bedrijf een Naamloze Vennootschap. De N.V. de Faam gebruikte als beeldmerk een afbeelding van de Romeinse godin "Fama". Zij was de godin van het gerucht.Kort na de Tweede Wereldoorlog ruilde men haar in voor een ander beeldmerk "het Suikeroompje": een gedistingeerd heerschap, met vest, colbert en hoge hoed. Als ook hij weer van het tonaal verdwijnt, blijven zijn attributen (hoed, wandelstok en handschoenen) op diverse reclame-uitingen achter.

verpakking van zilverpapier verscheurd. Eén pepermuntje is waarschijnlijk uit de rol verwijderd en zien we op een blauw vlak voor de rol liggen. Achter de rol is een schuin verticale, diagonale lijn. Dit lijkt me de stok van een zwart vaandel. Het vaandel staat haaks op het vlak waarop de rol pepermunt ligt en zorgt hierdoor voor balans in het ontwerp. Zoals de rol door de rechterrand afgesneden werd, wordt de vaandelstok dit door de horizontale onderkant van het bord. Op de bovenkant van de stok zien we een grijze cirkel met daarin met schrijfletters opnieuw de naam "Faam" Het is me niet geheel duidelijk of dit een tweedimensionale weergave is van een bol, die men wel vaker op een vaandelstok aantreft, of een gestileerde weergave van een pepermunt, of wat ook mogelijk is: beide.. Het gestileerde vaandel vormt een zwarte achtergrond voor het woord "Faam" met gele blokletters en daaronder in iets kleinere witte blokletters nog een keer het woord pepermunt. De bovenzijde van het vaandel is horizontaal. Het vormt een perspectivistisch geheel met de rol pepermunt en het blauwe vlak waarop het losse pepermuntje ligt. Het blauwe vlak eindigt aan de onderkant in een hoek. Deze wijst ons, als was het een pijl, naar het woord "uitmuntend", met schuine rode blokletters. Dat dit een woordspeling betreft, hoef ik U niet uit te leggen. De horizon in het ontwerp ligt erg hoog. Hierdoor lijkt het alsof we van bovenaf op de afbeelding kijken.

Hadden we vorige maand nog een bij iedereen bekend, enigszins oubollig bord als onderwerp van bespreking, deze maand doen we een wat zeldzamer exemplaar, moderner van ontwerp en daardoor misschien ook iets moeilijker toegankelijk. We gaan desalniettemin toch een poging wagen en kijken naar een bord dat reclame maakt voor Faam pepermunt.

Laten we eerst maar eens naar de geschiedenis van het bedrijf kijken. In 1838 maakte Henricus de Bont reeds pepermunt en suikerwerken in een banketbakkerij aan de Catharinastraat in Breda. In 1851 neemt zijn oudste zoon Petrus Antonius de zaak over. Hij ontwierp een machine voor de machinale vervaardiging van Engelse pepermunt. Voor deze methode wordt hem in 1858 door koning Willem III een octrooi verleend. De pepermuntjes kregen allemaal een reliëfstempel met de indruk "de Faam".

Nu we dit alles weten is het tijd om terug te gaan naar ons bord van de maand om een poging te wagen de diepere betekenis van een en ander te achterhalen. Zoals we al eerder zagen, bij bijvoorbeeld scheepvaartborden, wil de ontwerper met het afsnijden van een afbeelding de illusie van een beweging oproepen. Wij horen dus gevoelsmatig te denken dat de rol pepermunt zich van rechts naar links beweegt.

Een vaandel is van oudsher een militair teken, dat verleend werd door een vorst. Het staat voor een regiment en zijn geschiedenis. Het was in de strijd vroeger een soort ijkpunt voor de strijders. Het was hun trots en eer en stond ook symbool voor de gevallenen. Het vaandel, ook wel de standaard genoemd, heeft op dit bord dus dezelfde functie als de afbeelding van de Romeinse godin Fama dat vroeger voor de Bredase fabriek had. Het woord faam heeft de betekenis van goede naam en wordt hier, in plaats van door een afbeelding van de Romeinse godin Fama, door een vaandel gesymboliseerd.

Voordat we terug gaan naar het bord eerst nog iets over de Kwatta fabriek. Dit bedrijf werd opgericht door van Embden in 1883 en hij vernoemde het naar zijn gelijknamige Surinaamse cacaoplantage. Als eerste bedrijf kwam men met een verpakte chocoladereep op de markt. Tijdens de Eerste Wereldoorlog waren deze repen uitermate populair bij soldaten en dus ook op de Koninklijke Militaire Academie in Breda. De repen werden dan ook wel "manoeuvre-repen" genoemd. Inspelend op deze populariteit kwamen er soldaatjes op de verpakking te staan en kwam er een soldaatje als reclamepopje.

De Bredase fabriek had met de Kwatta repen en bij behorende reclamecampagne al enige ervaring met het gebruik van militaire symbolen. Samengevat is het niet ondenkbaar dat de pepermuntjes staan voor soldaatjes die, weliswaar omwikkeld, in slagvolgorde opgesteld zijn en zich naar voren manoeuvreren. De voorste vervult de rol van vaandeldrager. Het vaandel of beter gezegd het verlenen hiervan zou een referentie kunnen zijn aan het octrooi van Willem III in 1858. Het blauwe vlak zou symbool kunnen staan voor een slagveld en hierop ligt er een die "gevallen" is. Ik ben me er van bewust dat er wel heel vaak "zou" staat in voorgaande zinnen, maar ik denk desondanks dat ik dicht bij de bedoelingen van de ontwerper in de buurt kom.

Eindigen wil ik met een afbeelding van een ander Nederlands emaillen reclamebord voor Wittop-Koning kolen, ook vol met symboliek. Het zou te ver gaan om ook dit bord hier uitgebreid te bespreken. Ik wilde het U echter niet onthouden, omdat ik een sterk vermoeden heb dat het van dezelfde ontwerper afkomstig is. Ik denk dat we hem een symbolist mogen noemen.